Jan Brouwer

Nu in Zutphen, tentoonstelling Tour d’Europe: bastides, nowe miasta, new towns, terre nuove en nieuwsteden

12 07 2018 | 26 08 2018

De tentoonstelling ‘Tour d’ Europe, langs ideaalsteden in de late Middeleeuwen is uitgebreid met banieren over de Nieuwstad van Zutphen. Samen met deze tentoonstelling zijn 15 plannen voor de Nieuwstad te zien van studenten uit Delft. De twee tentoonstellingen samen heet ‘ De Nieuwstad in Europa, ontstaan en toekomst van een middeleeuwse ideaalstad’. De tentoonstelling is van 12 juli tot 26 augustus te zien in de Burgerzaal van Zutphen.

Elburg is een mooie kleine stad met een heldere planmatige stadsplattegrond. Een regelmatige geometrische plattegrond die associaties oproept met planmatig ontworpen steden uit later tijden. Elburg is echter een Middeleeuwse stad gesticht in 1392. De Middeleeuwen zijn in de verbeelding van nu een barbaars tijdperk, bron voor games, fantasie, magie en nagespeelde veldslagen. Hoe kan zo’n verlichte heldere stadsplattegrond ontstaan in een periode die wordt gezien als een donkere midden tijd tussen Rome en de Renaissance? Die tegenspraak vormt de start van een speurtocht door heel Europa.

Want in de Middeleeuwen is er in heel Europa een ware stedenkoorts. Dorpen en bestaande steden breiden uit en nieuwe steden worden gesticht. Elburg is slechts één van de 1500 nieuw gestichte steden in Europa. Centraal in de tentoonstelling staan vijf nieuw gestichte steden uit die tijd: Monflanquin een Franse stad op een heuveltop, Torun een Poolse tweelingstad, Caernarfon een kasteelstad in Wales, San Giovanni Valdarno een Italiaanse voorstad van Florence en de Nederlandse kuststad Elburg. Deze steden zijn gekozen omdat hun Middeleeuwse stadsplattegrond tot op de dag van vandaag gaaf is gebleven. Je wandelt nu door een Middeleeuwse stadsplattegrond met deels Middeleeuwse gebouwen.

De tentoonstelling gaat over de drijfveren achter deze stedenkoorts en over de steden zelf. De geponeerde stelling in de tentoonstelling is dat de stichters van de stad bij het maken van de stad uitgingen van een plan, een ideaalschema. Al tekenend en analyserend is in de verschillende stadsplannen gezocht naar dit onderliggende ideaalschema. Het is een poging om met terugwerkende kracht de onderliggende opbouw van het stadsplan op te sporen. Bestaande wegen, oude dorpskernen of bestaande linten worden moeiteloos in de nieuwe gestichte regelmatige stad opgenomen. Hierdoor ontstaat er in veel steden een spannende combinatie van regelmaat en verstoring. Het ideaalschema is voor de stichters een startpunt en geen dwingend kader. Stedenbouwkundig ontwerper Jan Brouwer uit Amsterdam is gefascineerd door deze steden en neemt u in deze tentoonstelling mee op reis langs de vijf steden en legt u onderweg de overeenkomsten en verschillen uit.